Op gezette tijden klinkt er een pleidooi voor het verplichten van een fietshelm, in het bijzonder voor kinderen. Dat is niet zo vreemd, want in veel landen is het dragen van een fietshelm de gewoonste zaak van de wereld.  Ook in Nederland zou een fietshelm veel leed kunnen voorkomen, aangezien per jaar ongeveer 26.000 kinderen en jongeren op de spoedeisende hulp behandeld worden na een ongeluk met de fiets.  In een kwart van de gevallen betreft het hoofdletsel (Nu.nl; 25 oktober 2011). Prof Goslings, traumachirurg in het AMC pleitte daarom eind 2011 voor het verplichten van een fietshelm.

Daar is niet iedereen het echter mee eens. Een van de argumenten tegen een fietshelm is dat het dragen van een helm riskanter gedrag uitlokt door het gevoel beter beschermd te zijn. Het gevolg zou zijn dat het aantal personen met letsel niet afneemt ondanks het dragen van een helm. Deze  theorie van risico compensatie is o.a. door John Adams beschreven (Adams,1999).
Enkele kritische onderzoekers gingen echter na of er empirische onderbouwing is voor deze theorie. Dat lijkt er niet te zijn. Zo blijkt dat interventies om het gebruik van fietshelmen te bevorderen inderdaad hebben geleid tot een toename in helmgebruik. Ook resulteerde dit in een significante afname van fietsgerelateerde verwondingen aan het hoofd.
Relevant wetenschappelijk bewijs komt van het dragen van helmen door motorrijders in de Verenigde Staten. In de zestiger jaren werd het dragen van een motorhelm in nagenoeg alle staten wettelijk verplicht. In 1976 trok ongeveer de helft van de staten deze wet weer in, waarmee een natuurlijk experiment optrad. Motorrijders droegen vervolgens minder vaak een helm en dit resulteerde in een toename van het aantal doden onder motorrijders met zo’n 25-40% (Thompson, 2001).
In een Cochrane review is alle evidence over het effect van fietshelmen systematisch samengevat. Het dragen van een fietshelm lijkt de kans op een verwonding aan het hoofd met 63-88% te verminderen. Deze risicoreductie geldt voor botsingen met auto’s net zo goed als voor andere fietsongevallen (Thompson, 1999).

Conclusie

  • Het dragen van een fietshelm leidt tot een aanzienlijke reductie in het aantal hoofdletsels onder fietsers.
  • Deze reductie wordt niet tenietgedaan door riskanter gedrag.
  • De risicoreductie met een fietshelm geldt ook voor botsingen met auto’s

Literatuur
Adams J. Cars, cholera and cows: the management of risk and uncertainty. Washington, DC: Cato Institute, No 335, 1999. http://www.cato.org/pubs/pas/pa-335es.html
Thompson DC, Rivara F, Thompson R. Helmets for preventing head and facial injuries in bicyclists. Cochrane Database of
Systematic Reviews 1999, Issue 4.
D C Thompson, R S Thompson, F P Rivara. Risk compensation theory should be subject to systematic reviews of the scientific evidence. Injury Prevention 2001;7:86–88