Gezamenlijke besluitvorming (shared decision making) wordt steeds meer gepropageerd in de geneeskunde. Terecht, want de behandelingskeuze is in veel gevallen niet zwart-wit. Waarom zou de voorkeur van de patiënt dan niet zwaarder moeten wegen dan die van de arts? De praktijk lijkt echter weerbarstiger. Zo is het onwaarschijnlijk dat de regionale verschillen in de frequentie van chirurgische operaties veroorzaakt worden door regionale verschillen in voorkeuren van patiënten. In een recent onderzoek naar klantervaringen bleek namelijk dat minder dan de helft van de patiënten werkelijk betrokken was bij de beslissing welke behandeling werd uitgevoerd (Centrum Klantervaring Zorg, 2010).  Adequate gezamenlijke besluitvorming kan gefaciliteerd worden met keuzehulpen. Zo is onlangs de keuzehulp voor osteoporose beschikbaar gekomen. Voor diverse ziekten zijn deze keuzehulpen nu beschikbaar. Maar er zijn er nog meer nodig. Uit een recent onderzoek gepubliceerd in Health Affairs (Frosch, 2012) suggereert echter dat dit niet de grootste barrière voor gezamenlijke besluitvorming is.

Barrières voor gezamenlijke besluitvorming
De studie vond plaats door middel van focusgroepen onder 48 onder huisartspraktijken in Palo Alto (Californië) gerekruteerde patiënten, een populatie van overwegend goed opgeleide mensen. De patiënten ventileerden een duidelijke wens om met hun arts samen te werken aan gezamenlijke besluitvorming, maar merkten dat dit afhankelijk was hun arts. De volgende knelpunten werden opgemerkt:

    • Conformeren aan sociaal wenselijke rollen

(patiënten hadden moeite om hun rol in het besluitvormingsproces op te eisen).

    • Autoritaire artsen

(De houding van veel artsen nodigde niet uit tot deelname in de besluitvorming)

    • Benodigde werk van patiënten om informatie te verkrijgen

(omdat het consult te kort duurde, besteedden patiënten veel tijd aan het zoeken van informatie in andere bronnen dan de arts) Deze barrière zou overigens opgelost kunnen worden door het gebruik van keuzehulpen.
 

In het artikel is geen informatie te vinden hoeveel van de 48 patiënten de verschillende barrières noemden. Desondanks presenteert het (sociale) barrières voor gezamenlijke besluitvorming in de geneeskunde die tot dusver weinig aandacht kregen.

 

 

Literatuur
Centrum Klantervaring Zorg, NIVEL. Jaarrapportage klantervaringen in de zorg 2009. Utrecht: CKZ/NIVEL, 2010.
Frosch DL, et al. Authoritarian Physicians And Patients’ Fear Of Being Labeled ‘Difficult’ Among Key Obstacles To Shared Decision Making. Health Affairs May 2012 vol. 31 no. 5 1030-1038.