In toenemende mate wordt door de inspectie voor de gezondheidszorg, zorgverzekeraars en patiëntenorganisaties overwogen de kwaliteit van ziekenhuizen te beoordelen op het minimale volume van behandelde patiënten. Hoewel dit een aantrekkelijke methode lijkt kan het aantal patiënten niet zo maar als kwaliteitsindicator worden gebruikt. Om goed vast te stellen wat de wetenschappelijke basis is van dergelijk beleid ondernam hij namens het CBO het initiatief tot een aantal systematische reviews om vast te stellen of na correctie voor vertekenende variabelen nog steeds een betekenisvol verband aanwezig was tussen het volume van het aantal behandelde patiënten en de uitkomst van de behandeling en of er een ondergrens is te identificeren, waaronder de zorg ondermaats zou zijn.

Specialisatie of volume van het aantal behandelingen bij ziekten die niet invasief worden behandeld.
Een literatuuronderzoek naar het effect van specialisatie werd uitgevoerd voor reumatoide artritis, cystic fibrosis en diabetes mellitus. Hieruit werd op basis van de beschikbare literatuur geconcludeerd dat patiënten met deze chronische ziekten niet beter af zijn bij behandeling in een gespecialiseerd centrum. Een artikel hierover werd gepubliceerd in het International Journal for Quality in Health Care.

Volume van het aantal coronaire interventies
Dotterbehandelingen (met of zonder gebruik van stents) en bypass operaties vinden in Nederland in grote getale plaats. De zorg is hoofdzakelijk geconcentreerd in een beperkt aantal grote hartcentra. Hoewel de meeste specialisten dat een goed idee vinden, zijn er ook die menen dat de kwaliteit van zorg gewaarborgd kan blijven met een lager aantal behandelde patiënten. Mede om die reden werd een systematisch onderzoek verricht naar studies die het verband tussen het volume en sterfte op korte termijn in het ziekenhuis onderzochten. Er werd een duidelijke reductie gevonden bij behandeling in een hoog volume centrum van rond de 15%. Er werd echter geen specifiek volume gevonden waaronder de zorg ondermaats is. De resultaten zijn gepubliceerd in het European Heart Journal
Het lijkt er dus op dat bepaling van het minimaal volume op andere gronden moet worden bepaald. Een simpele berekening kan worden gebaseerd op de eis dat een patiënt bijvoorbeeld binnen 1 uur gedotterd moet worden voor een optimaal resultaat. Dat stelt eisen aan de aanwezigheid van gespecialiseerde cardiologen en ander personeel. Door ervan uit te gaan dat deze specialisten ook nog een leven hebben naast hun werk maar er 24/7 2 cardiologen aanwezig moeten zijn, kan worden vastgesteld hoe groot de voorraad cardiologen moet zijn om het verwachte aanbod van patiënten op te vangen.

Kankerzorg
Vergelijkbare discussies vonden plaats binnen de oncologie. Dit heeft de signaleringscommissie van KWF Kankerbestrijding er toe gebracht decommisie ‘Kwaliteit van de Kankerzorg’ in te stellen, onder voorzitterschap van Prof. Dr. C.J.H. van de Velde. De commissie heeft hiervan een rapportgepubliceerd.  Onderdeel van dit rapport is systematisch literatuuronderzoek onder begeleiding van Piet Post (Bijlage D). Het rapport en deze bijlage zijn hier te downloaden. Het verband tussen het aantal chirurgisch behandelde patiënten met dikke darmkanker, borstkanker, alvleesklierkanker, longkanker en blaaskanker werd onderzocht. De resultaten hiervan zijn deels gepubliceerd in de European Journal of Surgical Oncology en deels in andere internationale tijdschriften. Zie voor de andere publicaties van Piet Post over volume en kwaliteit de Publicatielijst